Οικονομική κρίση και τραπεζικός δανεισμός: συμβουλές προς παλαιούς και νέους δανειολήπτες

Η οικονομική κρίση που μαστίζει τη χώρα, έχει δημιουργήσει αντικειμενικές δυσκολίες σε πολλές επιχειρήσεις αλλά και νοικοκυριά, να αντιμετωπίσουν τις δανειακές τους υποχρεώσεις.

Σε κάθε περίπτωση, εάν αντιμετωπίζετε δυσκολία στην αποπληρωμή των δόσεων σας, θα πρέπει να έλθετε σε επαφή με την Τράπεζά σας, γνωρίζοντας ότι καμία Τράπεζα δεν επιθυμεί να συλλέγει ακίνητα, περισσότερο από την είσπραξη των απαιτήσεών της.

Οι εναλλακτικές λύσεις, πιθανά μπορεί να σημαίνουν κόστος, είτε συναισθηματικό, είτε σε χρήμα μακροπρόθεσμα, όμως θα εξετάσουμε παρακάτω ποιες μπορούν να είναι αυτές οι πιθανές λύσεις.

Οι Τράπεζες συνήθως συναινούν στο να εξαντλήσουν κάθε πιθανότητα εύρεσης λύσης, αφού οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί δεν αποτελούν, παρά αναγκαστική οδό διευθέτησης των απαιτήσεών τους. Το γενικότερο πρόβλημα όχι μόνο στο Τραπεζικό σύστημα αλλά γενικότερα στον τρόπο που αντιμετωπίζει το επιχειρηματικό περιβάλλον την αποτυχία και την αδυναμία αντιμετώπισης των υποχρεώσεων μιας επιχείρησης, είναι ότι στην ουσία ταυτίζει την απάτη με την αδυναμία.

Έτσι, η «αποβολή» ενός επιχειρηματία από το στίβο της αγοράς και η αφαίρεση περιουσιακών του στοιχείων, δημιουργεί ένα πρόβλημα με πολλαπλές διαστάσεις, κοινωνικές και οικονομικές, αποκλείοντας έμπειρο και χρήσιμο δυναμικό από τις παραγωγικές τάξεις, το οποίο δεν μπορεί να επαναδραστηριοποιηθεί, ούτε εύκολα, ούτε γρήγορα.

Επομένως, κάθε επιχείρηση που φθάνει κοντά στον κίνδυνο να μην έχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει τις υποχρεώσεις της, πρέπει πρωτίστως να εξετάσει τους λόγους για τους οποίους οδηγήθηκε σε αυτή την κατάσταση και να ανατρέψει τα δεδομένα, μειώνοντας ενδεχομένως το κόστος λειτουργίας της και στη συνέχεια, άμεσα να διαπραγματευθεί με τους πιστωτές της.   

Εναλλακτικές λύσεις

Ξεκινώντας από την παραδοχή ότι και οι τράπεζες είναι διατεθειμένες να εξετάσουν μια περίπτωση συνεργασίας με σκοπό την εύρεση της βέλτιστης λύσης, θέλοντας να αποφύγουν αυτό που δεν επιθυμεί κανένας από τα δύο μέρη, δηλαδή την κατάσχεση, θα λέγαμε ότι οι εναλλακτικές λύσεις είναι οι εξής:

• Τροποποίηση του τρόπου αποπληρωμής, με δημιουργία προγράμματος «χαμηλής εκκίνησης», με μικρότερες δόσεις για τα αμέσως επόμενα έτη, και μεγαλύτερες δόσεις για το υπόλοιπο διάστημα. Η λύση αυτή προϋποθέτει ότι ο δανειολήπτης προσβλέπει σε μια βελτίωση της οικονομικής του κατάστασης, μετά από κάποιο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και για συγκεκριμένους λόγους.
• Επιμήκυνση της διάρκειας του δανείου. Με τον τρόπο αυτό, μειώνεται το ποσό της δόσης και βέβαια, αυξάνεται το συνολικό ποσό των τόκων που θα καταβληθούν. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να επηρεαστεί κανείς από την αύξηση των τόκων, όσο από το ότι η κίνηση αυτή, στοχεύει στο να δώσει ανάσα από το βάρος των μηνιαίων δόσεων, δυνατότητα να ξεπεράσει την δυσκολία αν είναι πράγματι προσωρινή και τελικά να επιβιώσει.
• Πώληση του ακινήτου που έχει προσημειωθεί υπέρ της τράπεζας και εξόφληση του δανείου. Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να εξετασθούν και άλλες παράμετροι όπως, ποια είναι σήμερα η τιμή πώλησης και αν καλύπτει το υπόλοιπο του δανείου, πόσο «εμπορικό» είναι το ακίνητο και συνεπώς, πόσο γρήγορα μπορεί να πωληθεί. Σε αυτή την πιθανή λύση, η τράπεζα μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο, χορηγώντας δάνειο στον αγοραστή, εφόσον πληρεί τα πιστοληπτικά της κριτήρια, εξοφλώντας με αυτόν τον τρόπο τις υφιστάμενες οφειλές σας, ή τουλάχιστον, μέρος αυτών. Για την τράπεζα, προϋπόθεση εφαρμογής αυτής της λύσης, είναι η επαρκής διασφαλιστική αξία του ακινήτου, έναντι των οφειλών που υφίστανται και αυτών που θα δημιουργηθούν.
• Υπό προϋποθέσεις, μια καλή λύση, είναι και η επιλογή του lease back. Μέσω αυτής της επιλογής, που δεν μπορεί να έχει εφαρμογή σε όλες τις περιπτώσεις, μπορεί μια επιχείρηση να μεταβιβάσει στην εταιρεία leasing το ακίνητο που έχει στην ιδιοκτησία της και στη συνέχεια να το μισθώσει για τη χρήση της. Με αυτό τον τρόπο αποκτά τα κεφάλαια που χρειάζεται προκειμένου να εξοφλήσει τις υποχρεώσεις της, και τη δυνατότητα να διαμορφώσει μια δόση (μίσθωμα) στην οποία θα μπορεί να ανταποκριθεί.

Η διάρκεια μίσθωσης, μπορεί να φθάσει και τα 25 έτη υπό προϋποθέσεις. Τα χαρακτηριστικά αυτής της επιλογής, είναι τα εξής: 

• Τα μισθώματα (δόσεις) δεν επιβαρύνονται με Φ.Π.Α.
• Δεν επιβαρύνεται με φόρο μεταβίβασης ή άλλου είδους φορολόγηση
• Ο μισθωτής διατηρεί τις υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη
• Υπάρχει η δυνατότητα συμφωνίας σταθερού μισθώματος, για όλη τη διάρκεια της μίσθωσης.
• Στη λήξη της μίσθωσης, ο τρόπος υπολογισμού του τιμήματος, ποικίλει μεταξύ των εταιρειών Leasing.

Πλεονεκτήματα: 

• Φορολογικές ελαφρύνσεις. Τα μισθώματα αποτελούν λειτουργικό έξοδο για το μέρος που αφορά το κτίριο.
• Ενίσχυση ρευστότητας
• Αξιοποίηση του ακινήτου με την ενεργοποίηση κεφαλαίων που αδρανούν.
• Εξυπηρετεί επιχειρήσεις με υψηλό δείκτη παγιοποίησης.

Σε κάθε περίπτωση, θα ήταν καλό να ζητηθούν εγγράφως και οι αντιπροτάσεις της τράπεζας, προκειμένου να υπάρχει «δέσμευση» από μέρους της.

Προς νέους δανειολήπτες

Οι σημερινές συνθήκες στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, έχουν επιβάλει αλλαγή της πολιτικής στη χορήγηση δανείων. Είναι πολύ πιθανό, επαγγελματίες ή και μισθωτοί που πριν από τρία χρόνια να βρίσκονταν στη λίστα των δυνητικών δανειοληπτών των τραπεζών, σήμερα να αποκλείονται με απόρριψη των αιτημάτων τους για χορήγηση δανείου. Βέβαια, πρέπει να αναφέρουμε ότι και από πλευράς επαγγελματιών και μισθωτών έχει μειωθεί η πρόθεση λήψης δανείου, υπό την αστάθεια του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και την αβεβαιότητα της διατήρησης της εργασίας τους.

Η εφαρμογή των κριτηρίων στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας, κατά την οποία οι δανειακές και άλλες υποχρεώσεις, δεν μπορούν να επιβαρύνουν τους δανειολήπτες με περισσότερο από το 40% του ατομικού ή του οικογενειακού τους εισοδήματος, δεν είναι κακή. Θα λέγαμε μάλιστα, ότι μάλλον θα έπρεπε να είχε εφαρμοσθεί προ πολλού, αποθαρρύνοντας έτσι πολλούς από εμάς από τη λήψη δανείου και διαφυλάσσοντας μας από την δυσχερή οικονομική κατάσταση, στην οποία πιθανά έχουμε περιέλθει.

Επιπλέον, η ελαστικότητα την οποία έδειχναν οι τράπεζες στη  σχέση δανείου/αξία ακινήτου έχει συμπιεστεί σημαντικά, με αποτέλεσμα τα χορηγούμενα δάνεια, να μην ξεπερνούν το 60% ή το 70% της εμπορικής αξίας του προσφερόμενου προς εξασφάλιση ακινήτου, ώστε να δημιουργείται μεγαλύτερη εξασφάλιση για την τράπεζα.

Αν θέλαμε μια συνοπτική αποτύπωση της ψυχολογίας των δανειοληπτών, θα λέγαμε ότι σημαντικό ποσοστό, δεν είναι διατεθειμένο  να προχωρήσει σε σύναψη δανείου για αγορά ακινήτου, είτε λόγω πραγματικής αδυναμίας να εξοφλήσουν τις δόσεις τους, είτε λόγω αβεβαιότητας για την εργασία τους.

Η αύξηση του κόστους δανεισμού, είναι μια παράμετρος, που ωστόσο δεν επηρεάζει καθοριστικά την πρόθεση λήψης δανείου. Πληροφοριακά, οι πρόσφατες αυξήσεις των επιτοκίων δανεισμού, έχουν διαμορφωθεί ως εξής:

Αυξήσεις στα επιτόκια

Σύμφωνα και με τις προαναγγελίες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας,  το βασικό επιτόκιο της ευρωζώνης, αυξήθηκε τον Απρίλιο κατά 0,25%, φθάνοντας από το 1,00% στο 1,25%.

Οι προβλέψεις υπό τον φόβο του πληθωρισμού, μιλούν για πιθανές αυξήσεις, συνολικά 50 μονάδων βάσης, μέχρι τέλους του έτους, που αν τελικά πραγματοποιηθούν θα διαμορφώσουν το βασικό επιτόκιο στην ευρωζώνη, στο 1,75%.

Ήδη, οι Τράπεζες έχουν προχωρήσει σε αυξήσεις των επιτοκίων τους, χορηγήσεων και καταθέσεων:

Η Eurobank αύξησε από τέλη Απριλίου, κατά 0,25% τα βασικά επιτόκια δανείων και κεφαλαίου κίνησης προς Μικρές Επιχειρήσεις και Επαγγελματίες καθώς επίσης και τα  επιτόκια των στεγαστικών, καταναλωτικών δανείων και πιστωτικών καρτών.

Η Τράπεζα Πειραιώς πρόκειται να αυξήσει από τις αρχές Ιουνίου τα επιτόκια στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων κατά 0,25%, ενώ έχει ήδη προχωρήσει από τον Απρίλιο σε αυξήσεις των επιτοκίων επιχειρηματικών δανείων, ως εξής:

• Βασικό Επιτόκιο Χορηγήσεων, 8,90%
• Προνομιακό Επιτόκιο Χορηγήσεων, 8,50%
• Επιτόκιο Μεσομακροπρόθεσμων Δανείων, 9,20%

Όπως ανακοίνωσε η Probank, πρόκειται να αυξήσει κατά 0,50% τα επιτόκια επαγγελματικών, στεγαστικών, καταναλωτικών δανείων και πιστωτικών καρτών. Σύμφωνα με την ανακοίνωσή της, έχει ήδη αναπροσαρμόσει τα επιτόκια καταθέσεων που βασίζονται στο παρεμβατικό επιτόκιο της ευρωζώνης, κατά 0,25%, ενώ σε άλλες κατηγορίες καταθέσεων, έχει προχωρήσει σε αυξήσεις ως και 0,35%.

Η Geniki Bank αύξησε τα βασικά επιτόκιά της από τέλη Μαΐου, για τα μεν επαγγελματικά δάνεια κατά 0,50%, για τα δε στεγαστικά, κατά 0,25%, ενώ και οι κρατικές Τράπεζες προχώρησαν σε τροποποιήσεις των επιτοκίων τους, με την Αγροτική να αυξάνει κατά 0,25% το επιτόκιο στις πιστωτικές κάρτες της, κατά 0,50% τα επιτόκια υφιστάμενων δανείων που είναι συνδεδεμένα με το επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και κατά 0,50% το Βασικό Επιτόκιο Καταναλωτικών Δανείων το οποίο αναπροσαρμόζεται σε 10,75%, ενώ διατηρεί στα ίδια επίπεδα το Βασικό Επιτόκιο Χορηγήσεων της στο 7,50% και το Βασικό Επιτόκιο Στεγαστικών Δανείων.