Οι οικογενειακές επιχειρήσεις, στο πλαίσιο της ελληνικής οικονομίας, κατέχουν περίοπτη θέση και αποτελούν φυτώρια για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Η ευελιξία και οι στενοί προσωπικοί δεσμοί που γεννιούνται στο πλαίσιο μιας παραδοσιακής συνέχειας έχουν αναδείξει την οικογενειακή επιχείρηση σε βασικό κύτταρο της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Είναι οι προπομποί ανάπτυξης τεχνολογίας και καινοτομίας και η απαρχή δημιουργίας των μελλοντικών μεγάλων επιχειρήσεων. Σύμφωνα με τον «Δίκτυο Οικογενειακών Επιχειρήσεων» («Family Business Network» FBN) οι οικογενειακές επιχειρήσεις αποτελούν το 70-80% των επιχειρήσεων παγκοσμίως.
Στο Νομό Κυκλάδων, σύμφωνα με στοιχεία του Επιμελητηρίου Κυκλάδων, από το σύνολο των 15.000 περίπου επιχειρήσεων μόλις οι 300 (ποσοστό μόλις 2%) είναι Ανώνυμες Εταιρείες, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό θεωρείται ότι είναι μικρές ή πολύ μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις.
Επομένως, οι οικογενειακές επιχειρήσεις αποτελούν τη ραχοκοκαλιά και της τοπικής οικονομίας, ενώ συγχρόνως επηρεάζονται από την οικονομική ύφεση και αβεβαιότητα. Επιπροσθέτως, οι οικογενειακές επιχειρήσεις, λόγω της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας τους, αντιμετωπίζουν επιπλέον προβλήματα ως άμεσο αποτέλεσμα της συμμετοχής των μελών της οικογένειας στην ιδιοκτησία και διοίκηση της επιχείρησης.
Ένα κύριο χαρακτηριστικό των οικογενειακών επιχειρήσεων αποτελεί το γεγονός ότι τείνουν να εξαρτώνται από τις ικανότητες και τις φιλοδοξίες των ιδρυτών τους με αποτέλεσμα να δημιουργούνται επιπλέον προβλήματα στη διοίκησή τους καθώς οι φιλοδοξίες των ιδρυτών δεν είναι πάντα σε αρμονία με τις ανάγκες της επιχείρησης.
Αναλυτικά, τα χαρακτηριστικά και οι διαφορές του οικογενειακού και επιχειρηματικού Συστήματος Διοίκησης μίας εταιρείας έχουν ως ακολούθως:
Χαρακτηριστικά του Οικογενειακού και Επιχειρηματικού Συστήματος Διοίκησης | |
Το οικογενειακό Σύστημα | Το Επιχειρηματικό Σύστημα |
1. εσωστρέφεια 2. συναισθηματικό 3. αποδοχή άνευ όρων 4. συνεισφορά / συμμετοχή 5. ισόβια συμμετοχή 6. αποστροφή προς την αλλαγή | 1. εξωστρέφεια 2. προσανατολισμένο στο έργο 3. μη-συναισθηματικό 4. επιβράβευση απόδοσης 5. απόδοση ή αποχώρηση 6. αποδοχή των αλλαγών |
Διαφορές στις αξίες των οικογενειακών και επιχειρηματικών συστημάτων | ||
Ζήτημα | Οικογενειακές Αξίες | Επιχειρηματικές Αξίες |
Προσλήψεις | Παροχή στα μέλη της οικογένειας επαγγελματικής αποκατάστασης ανεξαρτήτως των ικανοτήτων τους | Η απόκτηση των πλέον ικανών και έμπειρων στελεχών |
Αποδοχές | Αποδοχές σύμφωνα με τις ανάγκες των μελών της οικογένειας | Αποδοχές σύμφωνα με το ιστορικό απόδοσης |
Αξιολόγηση | Τάση για μη-διαφοροποίηση μεταξύ των μελών της οικογένειας | Τάση για διαφοροποίηση για την αναγνώριση ικανών στελεχών |
Εκπαίδευση | Παροχή ευκαιριών για ικανοποίηση ατομικών αναγκών, ανεξαρτήτως του τελικού οφέλους για την επιχείρηση | Παροχή εκπαίδευσης για την κάλυψη των επιχειρηματικών αναγκών της εταιρίας |
Στρατηγική | Απροθυμία αποδοχής αλλαγών εάν δεν υπάρχει επιτακτική ανάγκη για αυτές | Αποδοχή της συνεχούς εξέλιξης |
Είναι λοιπόν σημαντικό για τις οικογενειακές επιχειρήσεις να αναγνωρίζουν την πιθανότητα εμφάνισης προβλημάτων καθώς και τους κινδύνους που εγκυμονούν τα ανωτέρω ζητήματα, έτσι ώστε να πραγματοποιηθούν τα κατάλληλα βήματα για να ελαχιστοποιηθεί το συνολικό ρίσκο στη μελλοντική επιτυχία της οικογενειακής επιχείρησης. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στη διάδοχη κατάσταση που είναι και ο τελικός σκοπός. Μια ομαλή μετάβαση είναι το αποτέλεσμα προσεκτικού σχεδιασμού της προετοιμασίας του διαδόχου που κρατάει δεκαετίες.
Σύμφωνα με τον Peter Drucker, παγκόσμιας φήμης ειδικό της Διοίκησης Επιχειρήσεων από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, η επιτυχία τόσο της οικογένειας όσο και της επιχείρησης είναι δυνατή μόνο εάν η οικογένεια υπηρετεί την επιχείρηση. Εάν σκοπός της επιχείρησης είναι να υπηρετεί την οικογένεια και οι δύο δεν πρόκειται να πάνε μπροστά.
Πηγή: Ναταλία Αθανασιάδου
